1.2. АКТ анықтамасы
Ақпараттық-коммуникациялық
технологиялар – телекоммуникация арқылы ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз
ететін технологияларды білдіреді. Жалпы АКТ-ға ақпаратты жинау,
өңдеу, сақтау, тарату, көрсету және пайдалану мақсатында біріктірілген
әдістердің, жұмыс процестерінің және бағдарламалық және аппараттық құралдардың
жиынтығы.
АКТ
деп дербес, бұқаралық және өндірістік коммуникация кезінде ақпаратты дайындауға,
өңдеуге, жеткізуге байланысты объектілер, іс-қимылдар мен ережелер кешені,
сондай-ақ аталған процестерді интегралды қамтамасыз ететін барлық технологиялар
мен салалар түсініледі.
Бүгінгі
таңда АКТ ұғымына микроэлектроника, компьютерлер мен бағдарламалық жасақтаманы
әзірлеу және өндіру, байланыс (радио, теледидар) және телефония, мобильді
қызметтер, Интернетке қол жетімділікті қамтамасыз ету, Интернеттің ақпараттық
ресурстарын қамтамасыз ету, сондай-ақ аталған қызмет салаларына байланысты
(ресми және бейресми) осы қызмет салаларын реттейтін әртүрлі мәдени құбылыстар
және ережелер.
Соңғы
жылдары ақпараттық технология термині компьютерлік технология терминімен жиі
синоним болып келеді, өйткені қазіргі уақытта барлық ақпараттық технологиялар
компьютерлерді пайдаланумен байланысты. Дегенмен, ақпараттық технология термині
кеңірек және компонент ретінде компьютерлік технологияны
қамтиды.
Сонымен
бірге қазіргі заманғы компьютерлік және желілік құралдарды пайдалануға
негізделген ақпараттық технологиялар қазіргі ақпараттық технологиялар терминін
құрайды.
АКТ
негізінен ақпаратты өңдеу құралдары болып табылады. Қазіргі уақытта әртүрлі
аспаптық құралдар бірлесіп жұмыс істей алады және кешенде олар біздің «Желілік
әлемді», біріккен телефон желілерінің алып құрылымын, стандартталған
компьютерлік жабдықтарды, интернетті, радио мен теледидарды құрайды. Бұл
компоненттердің көмегімен жер
шарының кез келген жеріне оңай қол жеткізе аламыз.
Ақпараттық
технологияның компоненттері (құрылымы)
«Ақпарат»
термині латын тіліндегі informatio сөзінен шыққан, яғни «білу, түсіндіру»
деген мағынаны білдіреді. Бұл сөзден түсінетініміз, адамдардың бір-бірімен
ауызша, жазбаша немесе басқа да тәсілдермен хабарласуын
білдіреді.
Қарапайым
түрде айтқанда түрлі нысандар, құбылыстар мен процестер және т.б. жөніндегі
мағлұматтар ақпарат делінеді.
Ақпарат
дегеніміз – субъект білім түрінде игеретін объектінің немесе процестің
қасиеттері туралы мәліметтер жиынтығы. Ақпараттың негізгі түрлеріне
жатады:
1.
Мәтін – бұл қағазға қолмен немесе баспа жабдығын пайдаланып жазып алуға болатын
және қағазда сақтауға болатын ақпарат (қолжазбалар, құжаттар, кітаптар, газеттер
және т.б.);
2.
Графика – бейнелеу өнерінің (бейнелеу өнері, фотосурет) әртүрлі құралдары мен
әдістерімен өңделетін және кескіндеме, сызба, мүсіндер, фотокарточкалар және
т.б. түрінде сақталатын ақпарат түрі;
3.
Дыбыс – магниттік таспаларда, жазбалар мен аудио дискілерде сақтауға, таспаны
жазу арқылы өңдеуге болатын ақпарат;
4.
Бейне ақпарат – бұл фильм және бейне арқылы өңделетін, кино және
бейнекассеталарда сақталуы мүмкін ақпарат (сурет
1.1).

Сурет 1.1 Ақпараттың компоненттері
Ақпараттың барлық осы түрлері компьютер пайда болғанға дейін бар болған. Қазіргі заманғы дербес компьютер ақпараттың осы түрлерін өңдеуге мүмкіндік берді және оларды бөлісуді едәуір жеңілдетті. Ақпарат – бұл субъект өзінің сезім мүшелері арқылы қабылдайтын физикалық процестердің сигналдарының жиынтығы. Деректер – сақтауға, беруге және өңдеуге жарамды нысанда берілген өлшеу, бақылау, логикалық немесе арифметикалық амалдар арқылы алынған деректер.
Ақпараттық
процестер.
Ақпарат ұғымы ақпараттық процестер ұғымынан бөлінбейді. Ақпарат алу үшін
процестерге мыналар кіреді:
-
ақпаратты беру;
-
ақпарат алу;
-
деректерді сақтау;
-
ақпаратты өңдеу және оны пайдалану үшін ұсыну;
-
ақпаратты пайдалану.
Техникалық
құралдарға дербес компьютер, кеңсе жабдықтары, байланыс желілері, желілік
жабдықтар жатады.
Бағдарламалық
жасақтама техникалық және ақпараттық қолдауға тікелей тәуелді және сақтау,
өңдеу, талдау, сақтау құрылғысы, компьютермен интерфейс функцияларын жүзеге
асырады. Ақпараттық қамтамасыз ету – компьютерлік өңдеу үшін қандай да бір
нысанда ұсынылған деректер жиынтығы. Ұйымдастырушылық-әдістемелік қамтамасыз ету
– бұл қажетті нәтижеге қол жеткізу үшін компьютер мен бағдарламалық жасақтаманың
жұмысына бағытталған шаралар жиынтығы. Автоматтандырылған АТ құрылымымен жұмыс
істеудің тағы бір тәсілі бар, оған сәйкес кез келген АТ жүйесін оның өзегін
құрайтын өзара тәуелді және бірдей маңызды үш құрамдас бөлікке бөлуге
болады:
-
Жабдық;
-
Бағдарламалық қамтамасыз ету;
-
Алгоритмдік (интеллектуалды) бағдарламалық қамтамасыз ету
(Brainware).