Интернет – ақпарат алмасу тәсілдері мен бірыңғай адрестеу жүйесі туралы стандартты келісімдермен біріктірілген әртүрлі компьютерлік желілерден тұратын дүниежүзілік компьютерлік желі.

Интернет – ең озық технологияларға негізделген, көптеген ақпараттық және коммуникациялық ресурстарға ие, көптеген деректерді қамтитын ғаламдық ақпараттық кеңістік. Интернеттің пайда болуы 1969 жылдан бастап, АҚШ-та компьютерлік топтардың шағын желілеріне интеграциялау жұмыстары басталған кезден бастап байланысты болды. Бұл маңызды жағдайларда ақпараттың сақталуын қамтамасыз ету мақсатында жасалды. 1971 жылы осы әзірлемелер негізінде электрондық пошта пайда болды. Бұл бастамалардың жетістігі Интернеттің негізі болып табылады. Интернеттің шынайы гүлденуі 1992 жылы «Дүниежүзілік желі» (World Wide Web, www немесе жай Web (WEB) деп аталатын жаңа қызмет ойлап табылған кезде басталды.). WWW – кез келген Интернет қолданушысына өз ақпаратын мультимедиялық түрде ұсынуға мүмкіндік береді, оны басқа авторлардың жарияланымдарымен байланыстырады және ыңғайлы навигация жүйесін ұсынады (сілтемелерді бір басылымнан екіншісіне жылдам өту).

Интернеттің негізгі ресурстары (қызметтері):

- Дүниежүзілік желі (World Wide Web, WWW);

- Электрондық пошта (e-mail);

- FTP файл мұрағаты;

- Интернеттегі байланыс

                URI (Uniform Resource Identifier) – бірыңғай ресурс идентификаторы. URI – дерексіз немесе физикалық ресурсты анықтайтын таңбалар тізбегі. Бұрын Universal Resource Identifier – әмбебап ресурс идентификаторы деп аталған.

                URI – кез келген ресурсты анықтауға мүмкіндік беретін символдық жол: құжат, сурет, файл, қызмет, электрондық пошта жәшігі және т.б.. Ең алдымен, URI – интернет пен дүниежүзілік желінің ресурстары. URI ресурстарды анықтаудың қарапайым және кеңейтілетін әдісін ұсынады.

URL (Uniform Resource Locator) – URI (Universal Resource Identifier) белгілі бір түрі. URL мекенжайы әдетте интернеттен бар ресурсты табады. Веб-клиент ресурс үшін серверге сұраныс жасаған кезде қолданылады.

Қысқаша айтқанда, URI ресурсты анықтайтын кез келген таңба жолы ретінде анықталады. URL мекенжайы ресурстың аты немесе басқа ресурс атрибуты бойынша емес, оның орналасқан жері немесе оған қол жеткізу үшін пайдаланылатын құралдар бойынша анықтайтын URI ретінде анықталады.

URN – ресурстың біркелкі атауы кез келген ресурсты анықтау үшін қолданылатын таңбалар тізбегі.

URL мен URN мекен жайлары URI нысаны болып табылады және Интернет және Интранет арқылы қолжетімді құжаттарды шешуге арналған стандартталған атау конвенциясы болып табылады. URL мекенжайының мысалы http://www.computerhope.com, Computer Hope веб-сайтының URL мекен жайы (сурет 9.1.).

                       

Сурет 9.1 Әмбебап ресурстар идентификаторы және оның құрамдас бөліктері

 

DNS (Domain Name System) – домендер туралы ақпарат алуға арналған компьютерлік таратылған жүйе. Көбінесе Хост атауы (компьютер немесе құрылғы) бойынша IP мекенжайын алу, поштаны бағыттау және/немесе домендегі хаттамаларға қызмет көрсету түйіндері (SRV жазбасы) туралы ақпарат алу үшін қолданылады.

Таратылған DNS дерекқорына белгілі бір протокол бойынша өзара әрекеттесетін DNS серверлерінің иерархиясы арқылы қолдау көрсетіледі.

DNS негізі атаудың иерархиялық құрылымы мен аймақтары туралы түсінік болып табылады. Атауға жауапты әрбір сервер доменнің одан әрі бөлігі үшін жауапкершілікті басқа серверге (әкімшілік тұрғыдан басқа ұйымға немесе адамға) бере алады, бұл ақпараттың өзектілігі үшін жауапкершілікті домендік атаудың «өз» бөлігіне ғана жауап беретін әртүрлі ұйымдардың (адамдардың) серверлеріне жүктеуге мүмкіндік береді.

2010 жылдан бастап DNS жүйесіне DNS Security Extensions (DNSSEC) деп аталатын жіберілетін деректердің тұтастығын тексеру құралдары енгізілуде. Берілетін деректер шифрланбайды, бірақ олардың дұрыстығы криптографиялық тәсілдермен тексеріледі. Енгізілген DANE стандарты көлік және қолданбалы деңгейлердің қауіпсіз және қорғалған байланыстарын орнату үшін пайдаланылатын сенімді криптографиялық ақпаратты (сертификаттарды) DNS құралдарымен беруді қамтамасыз етеді.

DNS ұйымдастыру принциптері

Бірінші DNS стандарты RFC 0883 (Domain names: Implementation specification P.V. Mockapetris Nov-01-1983) және RFC0882 (Domain names: Concepts and facilities P.V. Mockapetris Nov-01-1983). Соңғы нұсқасы RFC 1034 (Domain names – concepts and facilities P.V. Mockapetris Nov-01-1987) және RFC1035 (Domain names – implementation and specification P.V. Mockapetris Nov-01-1987).

Домендік адрестер жүйесі иерархиялық принцип бойынша құрылады. Әкімшілік жоғарғы немесе бірінші деңгейдегі домендерден басталады (сурет 9.2.).

                                                                              Сурет 9.2 Доменнің терархиялық құрылымы

               Жоғарғы деңгейдегі алғашқы домендер АҚШ-қа арналған:

gov – мемлекеттік ұйымдар;

mil – әскери мекемелер;

edu – білім беру мекемелері;

com – коммерциялық ұйымдар;

net – желілік ұйымдар.

Кейінірек желі АҚШ-тың Ұлттық шекарасынан өткен кезде Ұлттық типтегі домендер пайда болды:

uk – Біріккен корольдігі;

jp – Жапония;

au – Австралия;

ch – Чехия;

su – КСРО;

ru – Ресей және т. б.